Overzicht

De erectie disfunctie (ED) ofwel impotentie omschrijft de conditie van een man  als hij gedurende een langere periode niet in staat is om een erectie te krijgen, die hard genoeg is of lang genoeg duurt, om bevredigend geslachtsverkeer mogelijk te maken. Als dit probleem slechts tijdelijk of kortstondig is, wordt niet van een erectie (of erectiële) disfunctie gesproken.

Het probleem van ED heeft vaak niet alleen ernstige invloed op de seksuele relatie, maar ook op het zelfbewustzijn van de man. Er bestaat echter geen reden, om uzelf als betrokkene geïsoleerd te voelen en u terug te trekken, want u bent niet de enige met deze aandoening. Wereldwijd worden ruim 94 miljoen mannen getroffen door een potentiestoring. Het goede nieuws is, dat ED zeer goed te behandelen is, waardoor nagenoeg elke man kan worden geholpen.

Wij willen u helpen, de moed op te brengen een arts te bezoeken en met hem over uw aandoening te spreken. Dit is de eerste stap om terug te keren naar een bevredigend seksleven! Om u meer inzicht en zekerheid te geven, willen wij u op de volgende pagina's een beter begrip van Erectie Disfunctie geven. Wij zullen hierbij de normale functie van de penis (fysiologie) alsmede de oorzaken, symptomen, uitwerkingen en de behandelingsmogelijkheden van ED toelichten. Aansluitend geven wij u een overzicht, wat u tijdens uw bezoek aan de arts kunt verwachten.

Fysiologie

Voordat wij op de volgende pagina's gedetailleerd op ED ingaan, willen wij u eerst de functie van een gezonde mannelijke penis tijdens een erectie toelichten. Het normale erectieproces omvat de volgende vijf stadia:

1. Initiële opvulling: Door psychologische of seksuele stimulatie, ontspant de gladde penisspier (musculus transversus perinei profundus), waardoor een stijgende bloedstroom naar de zwellichamen wordt bewerkstelligd.

2. Gedeeltelijke erectie (tumescentie): De bloedtoevoer stijgt, zodat de peniele aders vergroten, zodat zij de stijgende bloedstroom kunnen opnemen. Het gevolg is een verlenging en vergroting van de penis.

3. Volle erectie: Het gestegen bloedvolume wordt tijdens het weglopen tegengehouden, waardoor de penis tot volle erectie uitrekt.

4. Stijve erectie: De maximale hardheid is bereikt. De eikel (glans) en de zwellichamen van de urinebuis (corpus spongiosum) vergroten dusdanig, dat de aders van de penis krachtig worden samengedrukt. Dit versterkt vervolgens de bloedstuwing en zorgt voor de maximale hardheid van de penis. Bovendien treedt het orgasme met de uitstoot van de zaadvloeistof en de ejaculatie op.

5. Terugkrijgen van de slapheid : Na een succesvol orgasme zorgen de spiercontracties voor een vergrote uitstroom van het bloed uit de penis. Het gevolg is een verkorting van de penis en een verkleining van de omvang totdat deze weer slap is.

In principe kunnen in alle stadia van het erectieproces problemen optreden. Met betrekking tot Erectie Distfunctie zijn echter uitsluitend de eerste vier fasen relevant, aangezien hier de penis zich verhard.

Oorzaken

Er kunnen meerdere oorzaken voor een Erectiële Disfunctie zijn, aangezien voor het ontstaan van een erectie en het aanhouden hiervan een wrijvingsloos samenspel van een groot aantal processen nodig zijn.
·        lichamelijke en mentale stimulatie
·        hormonen
·        opwindingsoverdracht en neuronale terugwerking
·        spiercontracties en -ontspanning
·        cardiovasculaire (betreffende het hart en het vaatsysteem) bloedstroom

Als een van deze processen wordt onderbroken, kan dit een erectiële disfunctie (ED) tot gevolg hebben.

De oorzaken van een ED worden in principe in twee hoofdcategorieën onderverdeeld:
·        psychologische prikkels
·        lichamelijke (of organische) redenen

1.      Psychologische prikkels: Deze worden bepaald door culturele  
verwachtingen, mentale afleiding, persoonlijk verlangen en soms psychische aandoeningen.  Mocht u aan ED lijden, dan kunnen de volgende psychische factoren hier een oorzaak van zijn:
·       benauwdheid/angst 
·       depressie
-       vermoeidheid
-       schuldbewustzijn
-       stress
-       echtelijke ruzies
-       faalangst
-       overmatig alcoholgebruik

2.      Lichamelijke oorzaken: In de meeste gevallen leiden psychische redenen, die vaak een bepaalde fase van het erectieproces betreffen, tot ED.
Vaak wordt dit door de volgende oorzaken teweeggebracht:

a.     Diabetes
Een groot deel van de ED-aandoeningen wordt bepaald door diabetes. Als gevolg hiervan kunnen zenuwen of bloedvaten, die de bloedstroom in de penis controleren, continu worden beschadigd waardoor ED kan ontstaan.

b.     Cardiovasculaire aandoening
Vasculaire problemen, zoals een arterieverharding, kunnen de bloedstroom in de penis vertragen waardoor zowel het tot stand brengen van de erectie als het in stand houden van een erectie lastiger wordt. In een groot aantal gevallen wordt hierbij eerder de kleine als de grote arteriën getroffen waardoor een optredend ED-probleem een signaal kan zijn voor een aanwezige cardiovasculaire aandoening.
Bij andere patiënten bestaat de vasculaire aandoening echter in de beschadiging van de aders die het bloed tijdens een erectie in de penis houden. Dit leidt ertoe dat de erectie niet lang genoeg kan duren voor geslachtsverkeer.

c.      Therapie met medicijnen
Medicijnen, inclusief enkele voorgeschreven medicijnen tegen hoge bloeddruk, depressie of overige indicaties, kunnen ED veroorzaken door de zenuwimpulsen of de bloedtoevoer naar de penis te onderbreken. Medicijnen die ED kunnen veroorzaken, zijn bijv.:¹
·        antipsychotica
·        antidepressiva
·        antihypertensiva
·        anticonvulsantien
·        medicijnen tegen cardiovasculaire aandoeningen
·        parkinson-medicijnen
·        psychotropische medicijnen
·        amfetamine
·        histaminantagonisten
·        hormonen
·        opiaten

Belangrijk: Wijzig uw medicijnen nooit zonder toestemming van een arts. Als u ten opzichte van bepaalde medicijnen bedenkingen heeft  wat betreft ED of overeenkomstige bijwerkingen heeft, dient u contact op te nemen met uw dokter. Deze zal graag samen met u een oplossing zoeken.

d.     Alcoholisme en roken:
Alcoholisme verandert de hormoonspiegel en kan door continue beschadiging van de zenuwen impotentie tot gevolg hebben.

Roken kan weer vasculaire aandoeningen of overige gezondheidsproblemen tot gevolg hebben, wat ook ED kan bewerkstelligen.

e.     Hormoonproblemen
Bepaalde ziektes, zoals bijv. nierfalen en leveraandoeningen, kunnen de hormoonbalans, die voor de controle van de erectie noodzakelijk is, verstoren. ED kan echter ook door een laag testosterongehalte worden veroorzaakt.      Lichamelijk letsel
Enig letsel aan het lichaam kan ED veroorzaken, zoals:
·        bekkenfractuur
·        letsels aan het ruggenmerg
·        perineale letsels
·        hersenletsels

g.     Neurologische trauma 
ED kan door neurologische trauma's worden geactiveerd, zoals:
·        rugoperaties
·        letsel aan het ruggenmerg
·        fouten tijdens de bevalling, zoals bijv. spina bifida of myelomeningocele
·        beroertes
·        hersentumoren en/of stijgende druk op de hersenen
·        musculaire aandoeningen, bijv. multiple sclerose (MS)

h.     Priapisme
Het priapisme geeft een constante erectie, die pijnlijk is en niet door seksueel verlangen wordt opgeroepen. Bij een erectie die langer dan vier uur aanhoudt, kan weefselletsel ontstaan, hetgeen weer tot ED kan leiden. De volgende oorzaken komen in aanmerking voor priapisme:
·        sikkelcelanemie
·        injectietherapie, die onjuist is voorgeschreven of wordt gebruikt
·        onjuist medicijngebruik (bijv. Viagra®)
·        drugsgebruik

i.       Chirurgisch ingrijpen
Enkele chirurgische operaties, die de bloedstroom of de zenuw onderbreken, kunnen tot ED leiden. Hiertoe behoren o.a.:
·        de radicale prostaatectomie
·        een transurethrale resectie van de prostaat (TURP)
·        darmoperaties betreffende het rectum of perineum
·        blaas- of urinebuisoperaties
·        operaties aan de wervelkolom
·        operaties aan of in de buurt van de neurovasculaire bundels, zoals bijv.  een operatie als gevolg van peyronie-ziekte

j.       Gevolgen van ouderdom

Volgens schattingen lijdt 65% van de mannen ouder dan 65 jaar aan een vorm van ED. Bovendien stijgt statistisch gezien het aantal betrokkenen naarmate de leeftijd toeneemt. Dit betekent echter niet dat dit een teken is dat ouderdom een oorzaak van ED is. Oudere mannen neigen veel eerder naar aandoeningen of hebben meer behandelingen nodig (bijv. prostaatoperatie), waardoor ED kan worden veroorzaakt.

1.Nelson RP. Nonoperative management of impotence. J Urol. Jan 1988 v. 139(1) p.2-5.

Symptomen & Effecten

ED kan en moet in elk geval worden behandeld.  Het is niet slechts een probleem, dat u zelf niet kunt oplossen en vaak zwaarwegende psychische gevolgen met zich meebrengt, maar het kan ook een symptoom van een ernstigere indicatie zijn, hetgeen een behandeling benodigd (bij diabetes of hartaandoeningen). Als u van mening bent dat u ED heeft, kunt u direct contact op te nemen met uw huisarts.

Zelftest
Hieronder hebt wij enkele vragen voor u opgesteld, waarmee u zelf kunt testen of u Erectiële Disfunctie heeft:
a.     Huidige seksprestatie
1.     Ervaart u op dit moment problemen bij het krijgen van een erectie?
2.     Treedt dit probleem in drie van de vier keer op als u geslachtsverkeer wilt hebben?

b.      Ontwikkeling van de seksprestatie
3.     Heeft u al langer dan een maand problemen om regelmatig erecties te
krijgen?
4.     Zijn de ochtend en spontane erecties zeldzamer?
5.     Heeft u, ten opzichte van het verleden, langer nodig om een erectie te   
krijgen?
6.     Is het moeilijker geworden om geslachtsverkeer te hebben in bepaalde sekstandjes?

c.     Ziekteverleden
7.     Is bij u ooit enige vorm van hartaandoening vastgesteld, met name
aderverharding, perifere arteriële vaataandoening of hypertensie?
8.     Heeft u een hartoperatie of een andere cardiovasculair probleem gehad?
9.     Is bij u een verhoogd cholesterolspiegel vastgesteld?
10.    Heeft u soms tijdens het lopen pijnlijke benen?
11.   Neemt u enig medicijn ter behandeling van een cardiovasculair probleem, met name voor hypertensie?*
12.     Neemt u medicijnen, die alleen op recept verkrijgbaar zijn, voor een ander  soort probleem?*
13.     Heeft u een klierprobleem, met name diabetes?
14.     Heeft u last van neurologische storingen, zoals multiple sclerose of
epilepsie?
15.     Heeft u een zware chirurgische ingreep bij de bekken gehad met name met betrekking tot de prostaat of dikke darm?
16.     Heeft u ooit een letsel in het bekkenbereik, aan de rug, ruggenmerg of aan het hoofd gehad?
17.     Bent u ooit behandeld met een bestralingstherapie voor een probleem in het bekkengebied?
18.     Heeft u ooit priapisme gehad (aanhoudende en pijnlijke erectie)?

d.     Levenswijze
19     Heeft u last van veel overgewicht?
20.     Rookt u of hebt u voorheen gedurende een langere periode gerookt?
21.     Bent u een zware drinker of is bij u alcoholisme geconstateerd?
22.     Neemt u regelmatig medicijnen in die niet hoeven te worden
voorgeschreven?
23.     Neemt u drugs, met name cocaïne?

Als u een van de eerste zes vragen met "ja" hebt beantwoord, dient u contact op te nemen met een uroloog, die gespecialiseerd is in de behandeling van ED.

Deze zal u graag nader adviseren en gezamenlijk met u een individueel therapieschema opstellen. In dit kader kunt u de antwoorden van deze zelftest mee te nemen, aangezien deze voor uw arts waardevolle informatie inzake de diagnose kunnen geven.

*Opmerking: Wijzig nooit uw voorgeschreven medicijnen of de dosering zonder eerst hiervoor een arts te raadplegen.
De vragen van de zelftest zijn afgedrukt en uitgegeven met toestemming van Love Again, Live Again van Steven Morganstern, MD en Allen Abrahams, PhD (Prentice Hall 1988).
 
Effect
De erectiële disfunctie kan vele verschillende uitwerkingen hebben die uw levenskwaliteit negatief kunnen beïnvloeden. Het resultaat van een studie1 met patiënten, dat aan een organisch bepaalde ED lijdt, gaf aan dat:
·        het zelfrespect en het zelfvertrouwen verminderen
·        de frustratie toeneemt
·        depressies steeds vaker voorkomen
·        ook geeft een op de vier aan dat de impotentie verantwoordelijk is voor het
         uiteenvallen van de relatie.

Kent u deze gevoelens? Heeft u ook last van nare emoties, zoals frustratie en benauwdheid tot verdriet, woede en eenzaamheid?
Of heeft de ED al invloed op uw intieme relatie, doordat u angst hebt om met uw partner over het probleem te spreken of omdat u zich uit zorg voor falen terugtrekt? Een dergelijk gedrag kan vaak tot ruzie en discussies leiden, waarbij een scheiding als eindresultaat niet is uitgesloten.

Laat ED niet uw leven bepalen, aangezien nagenoeg elke impotentie inmiddels kan worden genezen! Bespreek met uw arts de mogelijke behandelmethodes.

1. Rosen RC, Seidman SN, Menza MA, Shabsigh R, Roose SP, Tseng LJ, Orazem J, Siegel RL. Quality of life, mood, and sexual function: a path analytic model of treatment effects in men with erectile dysfunction and depressive symptoms. Int J Impot Res Aug 2004 v. 16(4) p. 334-40.

Behandeling & bezoek

Als u aan ED lijdt, dient u dit niet passief te accepteren, maar u kunt hier actief wat tegen doen. Want: nagenoeg alle gevallen van ED kunnen inmiddels met succes worden behandeld!

De keuze van behandelmethode is niet alleen afhankelijk van uw persoonlijke voorkeur, maar met name ook van uw individuele diagnose. In het kader van een succesvolle behandeling kan het zijn dat uw arts u naar een andere specialist verwijst.

In principe verschillen de behandeltherapieën overeenkomstig de oorzaken van ED in psychologische en lichamelijke therapieën. In enkele gevallen kan zelfs al verandering van uw alledaagse leven of uw medicijn (alleen met inspraak van de arts!) de organische oorzaken van uw ED verhelpen.

Behandelingen

1.      Behandelingen van psychologische oorzaken
Als ED bij u het gevolg is van een psychologische oorzaak, zal uw arts in principe een therapie met een gekwalificeerde psycholoog, psychiater, sekstherapeut of relatieadviseur voorschrijven. In deze therapie zal de specialist met u en, voor zover deze wens aanwezig is, uw partner, aan de bestaande psychische problemen werken.

Als uw ED van lichamelijke aard is, maar psychische problemen als bijwerking met zich meebrengen, kan het zijn dat een psychotherapie in uw behandelingsschema wordt opgenomen.

2.      Behandeling van organische redenen
De therapie van lichamelijke oorzaken reikt van een verandering in het alledaagse leven middels niet-invasieve tot chirurgische ingrepen.

a.     Verandering van het alledaagse leven en de medicatie
In enkele gevallen zal de ED door een ongezond leven kunnen worden veroorzaakt. Als dit bij u van toepassing is, is het mogelijk dat uw arts de volgende adviezen verstrekt betreffende uw alledaagse leven:
·       het verminderen van vet en cholesterol in uw voedsel.
·       het verminderen van uw lichaamsgewicht.
·       het regelmatig beoefenen van sport.
·       het verminderen of beperken van uw alcoholverbruik.
·       het stoppen met roken en het achterwege laten van andere substanties.

Als uw ED het gevolg is van de inname van medicijnen op recept, kan uw arts een wijziging van medicijnen adviseren.

b.     Medicijntherapie
De orale medicijntherapie behoort niet tot de invasieve behandelmethodes en is in veel gevallen de eerste behandelpoging bij ED. In dit kader is het mogelijk dat uw arts u bijv. Viagra®, Cialis® of Levitra® voorschrijft. Dit medicijn verbetert de bloedtoevoer naar de penis door het enzym fosfodiesterase-5 te stuiten. Hierdoor kunnen de aderen zich uitrekken, waardoor een erectie mogelijk wordt. Het nadeel van deze medicijnen ligt in het feit dat ze in principe een of meerdere uren voor de geplande seksactiviteit moeten worden ingenomen. Bovendien is voor een succesvolle erectie een seksuele stimulatie absoluut noodzakelijk.
Ook als vandaag de dag zeer veel over deze medicijnen wordt gesproken, en ze overal verkrijgbaar zijn, is een behandeling met deze pillen bij 20 tot 30 procent van alle mannen niet effectief¹. Bovendien moet van inname van deze medicijnen zonder doktersadvies dringend worden afgezien!

c.      Vacuümpompen
Het gebruik van een vacuümpomp kan als niet-invasieve behandelmethode worden beschouwd. Als een erectie is gewenst, moet de vacuümpomp over de penis worden geplaatst. Nu wordt door het ontrekken van lucht een vacuüm gecreëerd dat op mechanische wijze de bloedtoevoer naar de penis versterkt. Een rubberen ring aan de onderzijde van de penis sluit het bloed in de penis op en zorgt hierbij dat de erectie blijft behouden. Vacuümpompen zijn niet geschikt voor u als u last hebt van doorbloedingstoringen of aan een sikkelcelanemie lijdt of overige antistollingsmiddelen inneemt. Bovendien kunnen vacuümpompen omslachtig in gebruik zijn en bij onjuist gebruik kan het schade aan de bloedvaten tot gevolg hebben.

d.     Transurethrale therapie (zetpillen)
Met behulp van een applicator plaatst u, indien nodig, een kleine zetpil in de urinebuisopening. Het medicijn wordt door omliggende erectiële weefsels opgenomen en bewerkstelligt de ontspanning van de bloedvaten. Hierdoor vult de penis zich met bloed en krijgt deze een erectie. Deze behandelmethode is minder invasief als de injectietherapie.

e.     Injectietherapie
Hierbij wordt het medicijn door u of uw partner met een injectie direct in het onderste gedeelte van de penis geïnjecteerd. Net als bij de zetpil zal het spierweefsel zich ontspannen en maakt het de bloedtoevoer naar de penis mogelijk om hierdoor een erectie op te roepen. Aangezien deze behandelmethode tot op heden onaangenaam is, stopt een groot aantal mannen het gebruik hiervan binnen het eerste jaar.2.

f.      Chirurgische behandelmethodes: Zwellichaamprothese
Een zwellichaamprothese kan de keuze zijn als uw ED niet succesvol met een van de niet-chirurgische behandelvormen kon worden behandeld en er geen sprake is van psychologische oorzaken.

Een zwellichaamprothese (ook wel penisprothese) is volledig in het lichaam verborgen en heeft voor en na het geslachtsverkeer een bepaalde mate aan manipulatie nodig om de penis te verstijven respectievelijk te verslappen. U hebt de keuze tussen verschillende soorten zwellichaamprothesen. Deze verschillen in:
·       de soort operatie,
·       de natuurlijkheid van de erectie en
·       het aantal componenten.

Bij de keuze van een zwellichaamprothese dient u de indicatie, de levensstijl, uw persoonlijke voorkeur en de kosten in ogenschouw te nemen en dit met uw arts alsmede uw partner te bespreken.

Zwellichaamprothesen zijn chirurgische oplossingen en brengen daarom, net als alle medicinale ingrepen, bepaalde risico's met zich mee. Hiertoe behoren bijv. complicaties bij de anesthesie, infecties en pijn.

AMS biedt verschillende penisprotheses aan, waarmee reeds ruim 300.000 mannen hun actieve seksleven terug hebben gekregen. Bovendien hebben studies aangetoond dat er een hoge tevredenheid onder patiënten alsmede onder partners van patiënten met implantaten van AMS bestaat. Wilt u ook meer over de penisprotheses van AMS ervaren? U bent slechts één klik verwijderd: AMS zwellichaamprothese

1. Goldstein I, Lue TF, Padma-Nathan H, Rosen RC, Steers WD, Wicker PA. Oral sildenafil in the treatment of erectile dysfunction. Sildenafil Study Group. N Engl J Med May 14 1998 v. 338(20) p.1397-404.
2. Hanash KA. Comparative results of goal oriented therapy for erectile dysfunction. J Urol Jun 1997 Jun v. 157(6) p. 2135-8.
 
Het bezoek bij de arts
Erectiële disfunctie (ED) is in nagenoeg alle gevallen te behandelen. Vrees van patiënten dat tegen hun lijden niets kan worden gedaan, is meestal ongegrond. Schaamt u zich niet uw arts te raadplegen en medische hulp te accepteren.

Neem die eerste stap!

Onderzoeken
Elke patiënt met ED is uniek en heeft een individuele behandeling nodig. Op basis van de veelvuldige oorzaken van ED zal uw arts in het kader van het onderzoek niet alleen vragen naar uw ziekteverleden, maar ook naar uw seksleven. Dit is belangrijk, om te begrijpen wanneer en onder welke omstandigheden bij u een erectiële disfunctie optreedt.
Bovendien zal hij enkele lichaamsonderzoeken uitvoeren om de volgende aspecten op te helderen:
·        de functie van uw bloedvaten en zenuwen,
·        de status van uw weefsel in de penis alsmede
·        het bestaan van eventuele abnormaliteiten, zoals bijvoorbeeld de peyronie-
         ziekte.

Bovendien zal uw uroloog over het algemeen:
·       uw ziekteverleden betreffende vroegere letsels en operaties in het 
        bekkenbereik, die schade aan de zenuwen in het genitale bereik kan
        hebben veroorzaakt, controleren.
·        een digitaal rectaal onderzoek uitvoeren om de status van de prostaat te
         beoordelen, aangezien de problemen van de prostaat een onderbreking
         van  de bloedstroom en de zenuwoverdracht naar de penis kan 
         bewerkstelligen.
·        een algemene diagnose stellen om bloedtesten uit te voeren.

Standaardtests bij erectiele disfunctie
Voor de specifieke diagnose van een ED worden de volgende tests standaard uitgevoerd:
·        bloedtest en urineanalyse. Deze tests voert uw arts uit
         om de hormoonspiegel van het cholesterol, de triglyceride (voor het 
         herkennen van aderverharding) te kunnen meten alsmede de lever- en
        nierfunctie te controleren. Bovendien is het mogelijk dat er een
         bloedsuikertest wordt uitgevoerd om een eventuele diabetes mellitus 
        te kunnen erkennen.
·       onderzoek van de penisdoorbloeding: Daarnaast kan het noodzakelijk           
        zijn dat uw arts overige tests betreffende het onderzoeken van uw 
       penisdoorbloeding uitvoert:
·      injectietest: Hierbij wordt een medicijn in de penis geïnjecteerd, waardoor  
      de doorbloeding in de penis stijgt en de peniele zenuwen ontspannen. 
      Zijn de  bloedvaten in de penis gezond, zal de injectie een erectie oproepen.
·      slaapcontrole: Bij deze alternatieve test wordt het aantal erecties tijdens 
       het slapen genoteerd. Een normale, gezonde man krijgt drie tot vier erecties
       tijdens het slapen. Zijn deze nachtelijke erecties bij u niet aanwezig, kan 
       dit een teken zijn dat de zenuw- en bloedvoorziening niet voldoende is.

Kies de juiste arts
 
Voor een adequate behandeling is het belangrijk dat u een uroloog kiest die niet alleen op de hoogte is van de nieuwste behandelmethodes, maar hier ook ervaring mee heeft.Zoek hier een arts.