Overzicht

"Aanvankelijk bemerkte ik het urineverlies niet tijdens het tillen, hoesten of niezen. In de loop der tijd werd het echter steeds erger. Nu draag ik overdag maxi-inlegkruisjes en 's nachts incontinentiebroekjes. Ik schaam mijzelf vaak en ben gefrustreerd, ja flink wanhopig zelfs, dat ik geen controle over mijn lichaam meer heb.“*

Urine-incontinentie is de medische term, die de toestand beschrijft als de urinestroom uit het lichaam niet kan worden gecontroleerd. Meestal is de oorzaak hiervan een beschadigde blaassluitspier waardoor de urinebuis niet meer kan worden dichtgeknepen of goed wordt afgesloten. De urine stroomt vervolgens onvrijwillig (druppelgewijs of zelfs vrij) uit de blaas. Enkele vrouwen kunnen het urineverlies tijdens het hoesten, niezen of lichamelijk trainen niet vermijden. Andere merken een krachtige urinedrang, maar redden het niet om op tijd naar het toilet te gaan. Deze aandoening kan tot sociale alsmede hygiënische problemen leiden.

Urine-incontinentie moet ongeacht leeftijd, mate van mobiliteit onder geen beding als "normaal" worden beschouwd en worden verzwegen. Het is niet nodig om u als patiënt geïsoleerd te voelen of/en u af te sluiten van het "alledaagse leven".

U zult verrast zijn hoeveel mensen last hebben van incontinentie:

-   Het aantal geschatte vrouwen met deze aandoening is 51 miljoenwereldwijd.

-    ca. 24% van de vrouwen tussen de leeftijd van 18 en 44 jaar¹,

-    Nagenoeg 23% van de vrouwen boven 60 jaar (in deze leeftijdsgroep worden vrouwen vaker getroffen dan mannen)²,

-     De helft van alle bewoners in een verzorgingstehuis³.

Vandaag de dag bestaan er veel behandelingen, waarmee u uw continentie weer kunt herstellen. De therapiekeuze moet echter altijd individueel geschieden. Om u een beter inzicht in uw mogelijke medische oplossing te kunnen geven, lichten wij u op de volgende pagina's de fysiologie van de blaas, mogelijke oorzaken, symptomen en de gevolgen van de urine-incontinentie toe.
Daarnaast  stellen wij u onze medische oplossingen voor, zoals de minimaal-invasieve MiniArc, het slingsysteem Monarc of de kunstmatige sphincter voor de vrouw en geven u een indruk wat u tijdens uw bezoek aan een arts kunt verwachten.

Wij hopen u hierdoor aan te kunnen moedigen om naar een arts te gaan, opdat dit de eerste stap is op terug te keren naar het normale alledaagse leven!

De juiste arts in uw omgeving vindt u HIER.

*Deze commentaren zijn gebaseerd op aangetoonde ervaringen uit gecontroleerde chatrooms, waarbij patiënten hun ervaringen delen. Ze geven niet de ervaring van een bepaalde patiënt weer en zijn niet kenmerkend voor alle gebruikers.
1. Palmer MH, Fitzgerald S, Berry SJ, Hart. Urinary incontinence in working women: an exploratory study. Women Health. 1999 v. 29(3) p. 67-82.
2. Hampel C, Wienhold D, Benken N, Eggersmann C, Thuroff JW. Definition of overactive bladder and epidemiology of urinary incontinence. Urology 1997 v. 50 (suppl. 6A) p. 4-14.
3. Overview: Urinary Incontinence in Adults, Clinical Practice Guideline Update. Agency for Health Care Policy and Research, Rockville, MD. March 1996. www.ahrq.gov/clinic/uiovervw.htm

Fysiologie

Voordat wij op de volgende pagina's gedetailleerder op de urine-incontinentie ingaan, willen wij u eerst de functie van een gezonde, vrouwelijke blaas toelichten.

De blaas is via de urineleider met de nieren verbonden. Hierdoor loopt continu urine naar de blaas. Een ventielachtig mechanisme voorkomt hierbij dat de urine weer terug naar de urineleiders of zelfs in de nieren loopt.

Tegen de wanden van de blaas bevinden zich de blaasspieren. Deze zorgen in principe, dat  bij uitrekking van de blaas via de zenuwen een melding naar de hersenen gaat om de blaas te ledigen. Bij het urineren worden de blaasspieren samengetrokken en drukken daardoor de blaas samen. Gelijktijdig krijgt de blaassluitspier een signaal van de hersenen om te ontspannen.

Deze sluitspier zit bij vrouwen onder de blaas rondom de urinebuis en maakt deel uit van de bekkenbodemspieren en het bekkenweefsel. De urine wordt door samentrekking van de sluitspier in de blaas gehouden. Door de bewuste ontspanning van de sluitspier en de bekkenbodemspieren trekt de blaas zich samen, wordt de urinebuis geopend en kan de urine gecontroleerd uit de blaas stromen.

Voor willekeurig urineren zijn daarom de volgende factoren noodzakelijk:
·        De ondersteuning van de blaas en urinebuis door de bekkenspieren en
        het  bekkenweefsel.
·       Een functionelere interactie tussen spieren, zenuwen en de hersenen.

Voor een beter begrip, vindt u HIER een afbeelding van het vrouwelijke onderlichaam.

Oorzaken

Urine-incontinentie is geen ziekte, maar een symptoom, dat op verschillende manieren tot uiting kan komen en waaraan een groot aantal oorzaken ten grondslag kan liggen. Bij de vrouw is de oorzaak van urine-incontinentie in principe een verzwakte of beschadigde bekkenspier of een beschadigd bekkenweefsel, die voorkomt dat de urinebuis strak genoeg aansluit om de urine in de blaas te houden.

Om voor u de beste therapievorm te kunnen bepalen, moet uw arts niet alleen de oorzaak, maar ook de soort urine-incontinentie verduidelijken. Hiervoor zal uw arts u grondig onderzoeken en een volledige medische geschiedenis opnemen.

In principe zal uw huisarts of gynaecoloog de eerste basisonderzoeken uitvoeren en u dan evt. doorverwijzen naar een specialist (uroloog). Deze arts zou u kunnen onderzoeken met een breed scala van geavanceerde diagnostische tests. Hieronder vindt u een toelichting.

Soorten urine-incontinentie

De urine-incontinentie is aan de hand van de symptomen in vijf basistypen in te delen. Deze kunnen zowel onafhankelijk van elkaar als gecombineerd optreden. In veel vallen zullen patiënten symptomen van meerdere soorten incontinentie vertonen.

1.      Stress Urine Incontinentie (SUI):
Door een lichamelijke activiteit, (bijv. tillen, fysieke training, niezen of hoesten) verhoogt de druk op uw blaas en uw blaassluitspier. Deze belasting leidt tot onvrijwillig urineverlies. De meest voorkomende oorzaak van stressincontinentie is de gebrekkige ondersteuning van de blaas en de urinebuis door de omliggende bekkenspieren en het bekkenweefsel. Hierdoor kan bij drukuitoefening een hypermobiliteit en/of een sfincterinsufficiëntie ontstaan. Bij de hypermobiliteit gaan de urinebuis en de blaashals van uit hun normale positie verliggen en kunnen daarom plotselinge drukstijgingen in de buikruimte niet meer gecompenseerd worden, waardoor ongewenst urine ontkomt. Een intrinsieke sfincterinsufficiëntie (ISD) treedt op als de blaassluitspier niet meer strak genoeg gesloten kan worden om de urine tijdens inspanningen in de blaas te houden. Het gevolg is continu urineverlies.

2.      Drang Incontinentie:
In dit geval kan uw blaassluitspier weliswaar functioneren, maar uw blaas of uw detrusorspier is overactief. Hierdoor zal de blaas tot veel contracties worden aangespoord. Deze hebben weer tot gevolg dat uw blaas geen normale urinehoeveelheden meer kan opnemen en u voelt een overweldigende urinedrang. Vaak gevolgd door onvrijwilliger urineverlies (voordat u op het toilet bent). Deze toestand wordt vaak ook als "overactieve blaas" of "instabiele blaas" aangegeven.

3.      Gemengde incontinentie:
Hiervan is sprake als u zowel de symptomen van de stress- als de drangincontinentie vertoont.

4.      Overloopincontinentie:
Door een versmalling van de urinebuis zal het lastiger worden om de blaas volledig te legen. Hierdoor wordt de urinehoeveelheid in de blaas steeds groter. Dit leidt tot een overrekking en daardoor tot verlies van contractievaardigheid van de blaasspieren. Bovendien ontstaat een hoge interne blaasdruk, die ten slotte tot de opening van de sluitspier leidt. Het gevolg is dat u (druppelsgewijs) urine verliest.

5.      Functionele incontinentie:
Bij dit soort urine-incontinentie is de functie van uw blaas en uw lagere urinewegen in orde. De redenen voor uw urine-incontinentie kunnen lichamelijke en/of mentaalfunctionele tekortkomingen zijn, zoals ontbrekende mobiliteit, waardoor u niet naar het toilet kunt gaan.
 
Oorzaken van urine-incontinentie

Voor urine-incontinentie zijn een groot aantal oorzaken mogelijk:

·        Zwangerschap en vaginale bevalling:
Door een zwangerschap en/of een bevalling kan een verzwakking of beschadiging van de bekkenspieren of het bekkenweefsel ontstaan. Als gevolg hiervan kunnen de spieren en/of het weefsel de blaas en de urinebuis niet meer voldoende ondersteunen, waardoor deze van haar normale positie kan afwijken. De normale functie van het urinekanaal komt in gedrang.

·        Leeftijd en genetische factoren:
Als u spierletsel aan uw bekkenspieren heeft, dan zullen deze tijdens het ouder worden mogelijk verergeren. Deze verandering van de bekkenspieren kunnen bij u mogelijk bijdragen tot het ontstaan van urine-incontinentie.

·        Aandoeningen en ziekten:
De oorzaken van een chronische urine-incontinentie kunnen het gevolg zijn van verschillende aandoeningen of omstandigheden, die de sluitspier beschadigen of verzwakken. Hiertoe behoren problemen aan het ruggenmerg, zoals spina bifida (aangeboren vervorming van de wervelkolom en de neurale buis), een dwarslaesie of een vervorming van de onderste wervelkolom (sacrale agenesie). Echter ook neurologische ziekte, zoals multiple sclerose, Parkinson, een beroerte of diabetes kunnen tot urine-incontinentie leiden.

·        Infecties en Medicatie:
Een tijdelijke urine-incontinentie kunnen worden veroorzaakt door urinekanaal-infecties. Ook kunnen bepaalde medicijnen een kans op tijdelijke incontinentie vergroten.

·        Vetzucht:
Vetzucht veroorzaakt op zich geen incontinentie, maar draagt wel bij aan het ontstaan hiervan door een verhoging van de abdominale druk.

·        Roken:
Roken is geen directe oorzaak van de incontinentie, maar kan urine-incontinentie wel versterken.

Symptomen & Effecten

De symptomen voor urine-incontinentie zijn talrijk en hangen af van de soort incontinentie. Zo kan het zijn, dat u:
·        tijdens lichamelijke activiteit, onvrijwillig urine verliest.
·        een sterke drang tot urineren bemerkt en de urine vaak niet   
         kan ophouden totdat u in het toilet bereikt.
·        continu (druppelend) urine verliest, omdat u uw blaas niet meer volledig
         kunt legen en deze daardoor overloopt.

Daarom hebben wij voor u een aantal vragen opgesteld, die u kunnen helpen uit te zoeken of u (net als 52 miljoen andere mensen in Europa en Amerika) aan urine-incontinentie lijdt:
1.      Verliest u onverwacht/ongecontroleerd urine?
2.      Is uw urineverlies:
a.      Licht (enkele druppels)
b.      Gemiddeld (nat ondergoed)
c.      Zwaar (natte bovenbekleding)
3.      verliest u urine bij een van de volgende bezigheden? hoesten, niezen,
         lachen,  buigen of heffen?
4.      Verliest u urine, wanneer u vanuit een zit- of liggende positie gaat staan?
5.      Is uw urineverlies continu?
6.      Is het urineverlies een probleem voor u?
7.      Heeft het urineverlies een verandering in uw alledaagse leven
         bewerkstelligd?
8.      Als uw alledaagse leven verandert is, op welke manier?
a.      Ik drink minder.
b.      Ik blijf thuis.
c.      Ik beperk mij bij de kleurkeuze van mijn kleding tot donkere kleding.

Als u een of meer vragen met "Ja" heeft beantwoord, of als u meer wilt weten over het onderwerp "Urine-incontinentie", kunt u contact op te nemen met uw arts. Hij zal u graag verder helpen en mogelijke medische oplossingen aangeven.
 
Effecten

"Mijn incontinentie verhindert mij dingen te doen waar ik van hou - uit eten gaan, shoppen en dansen. Het is veel makkelijker om thuis te blijven.”*
Urine-incontinentie kan een aantal effecten hebben, die u in uw alledaagse leven en in uw relaties kunnen beperken, zoals bijv.:
·        het continu op zoek gaan naar een openbaar toilet.
·        isolatie van de buitenwereld, aangezien u het huis niet meer wilt/kunt
        verlaten.
·        pijnlijk aangedaan en gedeprimeerd zijn.

Kent u deze gevoelens en situaties? Ziet u soms af van activiteiten, zoals vrienden bezoeken, dansen, met uw kleinkinderen spelen, joggen enz. Misschien bent u bang voor reukontwikkeling of het nat worden? Mogelijk telt u ook veel geld neer voor dure incontinentiebroekjes?

Dit hoeft niet. Er zijn verschillende medische oplossingen voor de behandeling van urine-incontinentie. Het overzicht van onze producten toont u, welke verschillende mogelijkheden er zijn voor de behandeling.

*Deze commentaren zijn gebaseerd op aangetoonde ervaringen uit gecontroleerde chatrooms, waarbij patiënten hun ervaringen delen. Ze geven niet de ervaring van een bepaalde patiënt weer en zijn niet kenmerkend voor alle gebruikers.
 

Behandeling & bezoek

Als u een van de vele vrouwen bent, die aan urine-incontinentie lijdt, hoeft u de onaangename gevolgen ervan niet te accepteren en kunt u er actief iets tegen doen.. Er bestaat tegenwoordig een meerdere hulpmiddelen en effectieve behandelingsmogelijkheden, die een normaal alledaags leven weer mogelijk maken. De desbetreffende behandelmogelijkheden verschillen hierbij door de mate van effectiviteit en de invasieve benadering.

Uw arts zal samen met u een behandelmethode kiezen, die het meest succesvol zal zijn. De keuze van één of meerdere behandelmethodes hangt hierbij af van onder meer het soort incontinentie en uw persoonlijke voorkeur.
Hieronder willen wij u graag de meest gangbare methodes voorstellen:

Gedragstherapie: Mocht u aan stressincontinentie lijden, dan kan een gedragstherapie een mogelijke behandeling zijn om uw incontinentie te verminderen. Hieronder volgen verschillende technieken, waarmee u uw blaas en uw sluitspier kunt controleren. Bovendien bevat de therapie het strikt in acht nemen van een planning betreffende:

-       verminderde vochtopname

-       bewust of gecontroleerd urineren (dit wordt bij vrouwen gebruikt, die tot een bepaalde mate hun blaasstand kunnen inschatten).

·        Bekkenspiertraining: Deze oefeningen worden meestal kegeloefeningen genoemd. Met deze oefeningen worden de spieren getraind, die de blaas omringen en voor de ondersteuning van de normale blaasfunctie belangrijk zijn.

·        Beschermend ondergoed: Absorberende inlegstukken, broekjes en speciale bekleding zuigen de gelekte urine op en voorkomen hierdoor de onaangename gevolgen van urine-incontinentie, zoals bijv. natte kleding.

·        Katheter: Sommige vrouwen hebben een permanente katheter, die door de urinebuis of (zelden) door de buikwand wordt aangebracht. De permanente katheter wordt 24 uur per dag gedragen en maakt urineverzameling in een externe drainagezak mogelijk.

Externe hulpmiddelen: Enkele vrouwen gebruiken een pessarium om de incontinentie te vermijden. Dit is een stijve ring, die via de vagina wordt ingebracht en tegen de wand van de vagina en de urinebuis drukt. Door deze druk helpt het pessarium bij de herpositionering van de urinebuis en voorkomt daarmee, met name bij een stress-incontinentie, het urineverlies.

·        Bulkinjecties: Bij deze methode wordt een vulstof, zoals collageen, in het urethrale weefsel gespoten. Door gelijkmatig injecteren wordt het weefsel vergroot en gelijktijdig de urinebuis versmalt, zodat het sluitmechanisme van de blaas weer wordt hersteld.

·        Medicatie: Als u drangincontinentie heeft, kunt u teruggrijpen op een meerdere medicijnen, die bij problemen van de blaascontrole van toepassing kunnen zijn.

Helaas is er op dit moment nog geen medisch middel waarmee de stress-incontinentie kan worden behandeld. Als er bij u sprake is van een gemengde incontinentie (stress- en drangincontinentie) kan uw arts evt. medicamenten voorschrijve, die gericht zijn op de componenten bij drangincontinentie.

Chirurgie: Afhankelijk van de mate en oorzaak van uw incontinentie kan het ook noodzakelijk zijn om een van de volgende behandelmogelijkheden te selecteren:

-       Retropubische suspensie: Deze chirurgische methode wordt bij de behandeling van een hypermobiliteit toegepast en wordt ook wel "burch-methode" genoemd.
Met behulp van deze operatie worden de urinebuis en de blaashals opgetild waarmee de anatomisch correcte positie wordt hersteld.

-       Slingplastiek: Een slingplastiek wordt zowel bij de behandeling van een hypermobiliteit als bij de intrinsieke sfincterinsufficiëntie toegepast. De slingplastiek dient als ondersteuning van uw urinebuis bij verhoogde abdominale druk. Hier zijn 2 verschillende methodes voor:

-           Botgefixeerde slings: Bij deze methode wordt uw urinebuis door een weefsel ondersteund, die tegen het schaambeen wordt geborgd.

-          Zelffixerende sling: Hierbij wordt een sling van weefsel (mesh) ingebracht, die hetzelfde als bij een hangmat uw urinebuis omsluit in een op normale anatomie lijkende positie. Door deze ondersteuning kan ongewenst urineverlies worden vermeden. De sling bestaat uit een materiaal, dat niet alleen licht, maar ook poreus is, zodat dit in het lichaamseigen weefsel kan ingroeien. De sling is zelffixerend, aangezien deze door wrijving en natuurlijk weefselvergroeiing op de juiste positie wordt gehouden.

Het bezoek bij de arts

Uit angst dat tegen het probleem niets kan worden ondernomen, zoeken minder dan de helft van de vrouwen die lijden aan urine-incontinentie medische hulp. Dit is uit onderzoek gebleken 1. Deze vrees is echter ongegrond, want urine-incontinentie kan tegenwoordig zeer goed worden behandeld. Schaamt u zich daarom niet uw arts te raadplegen en medische hulp te accepteren. Dit is de eerste stap terug in het alledaagse leven!

Wat verwacht u bij uw bezoek aan een arts en/of wat kunt u voorbereiden om voor uw arts de diagnose te vereenvoudigen?

Elke patiënt met urine-incontinentie is uniek en heeft een individuele incontinentiebehandeling nodig. Doordat er verschillende soorten, oorzaken en vormen van urine-incontinentie zijn, zal uw arts in het kader van het onderzoek grondig navraag doen betreffende uw ziekteverleden en uw gewoontes betreffende het urineren. Het is belangrijk dat u exact beschrijft, wanneer en onder welke omstandigheden u problemen heeft bij de urinebeheersing. Hierbij kan een "blaasdagboek" helpen. Hierin noteert u van tevoren wanneer u moet urineren en hoeveel u hebt gedronken en gegeten.

In het kader van het onderzoek maken specialisten, zoals gynaecologen, urologen en urogynaecologen, gebruik van een aantal testmethodes. Deze worden gebruikt als meting van de volgende factoren:
·        Hoeveel urine de blaas kan bevatten, voordat u urineert.
·        De kracht waarmee de urine uw lichaam verlaat.
·        De druk in uw volle blaas.
·        Het functioneren van de urethrale sluitspier 1.

Gangbare testen

Voor de diagnose van urine-incontinentie worden enkele tests uitgevoerd. De meest gangbare willen wij kort aan u voorstellen. Natuurlijk kan het ook zo zijn dat uw arts andere of aanvullende tests uitvoert:

·        Pad Test: Bij deze test wordt de hoeveelheid urineverlies bepaald. Dit gebeurt door de meting van gewichtstoename van een absorberend inlegstuk, die u tijdens de specifieke lichamelijke activiteiten draagt.

·        Bepaling van de rest urine (PVR): Hierbij wordt de mate van het legen van uw blaas geschat.

·        Cystometrie: De cystometrie omvat enkele tests, die de interne blaasdruk, het volume, de stabiliteit en de rekbaarheid van de blaas tijdens het vullen, het bewaren en het legen van vloeistof onderzoeken. Hiervoor wordt een katheter in de blaas ingebracht.

·        Uroflowmetrie: Dit meet het volume van de afgevoerde urine in een bepaalde periode en kan bovendien worden gebruikt om de mate van versmalling of verstopping vast te stellen. Ook  kan bij deze methode met behulp van oppervlakelektroden de activiteit van de buik- en bekkenbodemspieren worden gemeten.

·        Cystoscopie: Dit is een visueel onderzoek van uw urinebuis en blaas. Voor dit doeleinde wordt een klein buisje, cystoscoop genoemd, in de urinebuis geleid.

Kies de juiste arts

Voor een adequate behandeling is het belangrijk dat u een uroloog of gynaecoloog kiest die niet alleen de nieuwste behandelmethodes kent, maar hier ook ervaring hiermee heeft.

Een geschikte arts in uw omgeving vindt u Hier.

1. Keller SL. Urinary incontinence: occurrence, knowledge, and attitudes among women aged 55 and older in a rural Midwestern setting. J Wound Ostomy Continence Nurs Jan 1999 v. 26(1) p. 30-8